Spotkanie z piorunem                                                                   

Burze w Polsce

W Polsce w niektórych rejonach burze notuje się względnie często, w innych sporadycznie. Najmniej jest ich na północy kraju.
Na wybrzeżu jest ich kilkanaście:
  • na Helu 17
  • w Łebie 19
  • Świnoujściu 15
  • Około 20 dni z burzą jest zazwyczaj w środkowej części pojezierzy Pomorskiego i Mazurskiego.
  • Od 20-24 jest ich na Nizinie Wielkopolskiej i Mazowieckiej.
  • W zachodniej części kraju największe prawdopodobieństwo wystąpienia burzy ma miejsce w czasie napływu mas powietrza z południowego-zachodu i wschodu, najrzadziej z północy.
  • Na południu kraju ilość dni z burzą wzrasta do 25, w Tatrach do około 37.
  • Największym rekordem liczby dni z burzą w roku była na Kasprowym Wierchu. Było to w roku 1963.

Wyładowania atmosferyczne w Polsce

  • Uwzględniając ilość dni burzowych, można określić roczną liczbę uderzeń pioruna na 1 km2. Wartości te wynoszą odpowiednio 1,8 uderzenia dla terenów o szerokości geograficznej powyżej 51°30' oraz 2,5 uderzenia dla pozostałej części kraju.

Burze na świecie

  • Najwięcej dni z burzami jest w Afryce oraz Ameryce Południowej.
  • W Afryce są to obszary wyżynne u źródeł Nigru, na wyżynie Adamawa oraz na wyżynach równikowych, na zachód od Jeziora Wiktorii ( po 180 dni w ciągu roku ). Na Madagaskarze jest ok. 140 dni, a w Angoli ok. 100.
  • W Ameryce Południowej najwięcej dni z burzami cechuje dorzecze górnej Madery, gdzie występuje ich do 200 w ciągu roku. Inne  obszary to dorzecze górnej Amazonki oraz w jej delcie – 140 dni w roku. Na Wyżynie Brazylijskiej  to 120-140 dni, a przy przesmyku Panamskim ponad 100 dni.
  • Na innych kontynentach jest mniejsza częstotliwość występowania burz. W Azji najwięcej ich jest w okolicach Malakki (140 dni), przy ujściu Gangesu i w Syjamie (60 dni).
  • Nad fragmentem Australii, nad Morzem Timor jest ich ok. 100.
  • W Ameryce Północnej ok. 80 dni z burzą występuje na Florydzie, a także w Ameryce Środkowej (ok. 100 dni).
  • W Europie basen Morza Śródziemnego ma ok.30 dni z burzą w roku.
  • Na obszarach morskich najwięcej burz w ciągu roku występuje na południe od Kalifornii (ponad 30 dni), na zachód od Sudanu (40-100 dni), na wschód od Urugwaju (ponad 40 dni); na południowy-wschód od Afryki, od Kraju Przylądkowego (40-60 dni) oraz w Kanale Mozambickim (ponad 60 dni). Ponadto w obszarze między Indochinami a Australią (40-80 dni).

Wyładowania atmosferyczne na świecie
  • Stare oszacowania szacowały występowanie 100 wyładowań atmosferycznych na sekundę. Dzięki satelitom, które są o wiele dokładniejsze ta liczba wynosi teraz 44 +/- 5 wyładowań atmosferycznych na sekundę, co daje 1,4 mld błyskawic rocznie. Z czego 75 % z nich przechodzi z chmury do chmury zaś 25% uderza o ziemię.
  • Około 70 % wszystkich wyładowań występuje w rejonach tropikalnych.
  • W Demokratycznej Republice Konga występuje do 158 wyładowań na 1 km2 w ciągu roku.
  • Na Florydzie występuje do 50 uderzeń na 1 km2.
  • W Nowym Yorku pioruny uderzają 23 razy na rok  w Empire State Building.
Systemy detekcji piorunów

Idea systemów detekcji wyładowań atmosferycznych sprowadza się do obserwacji zmian

pole elektrycznego atmosfery Ziemi. Podczas wyładowań głównych (zwrotnych) przez

kanał wyładowania pilotującego przepływa prąd o bardzo wysokim napięciu rzędu setek

kV, co wywołuje silne zakłócenia pola elektrycznego atmosfery. Obecnie na

świecie wszystkie detektory wyładowań opierają się o tą zasadę. Różnią się one

jedynie zakresem pomiarowym pasm częstotliwości (od kHz do MHz).

Zmierzone wartości zmiany pola elektrycznego porównuje się do wzorcowych

charakterystyk otrzymanych doświadczalnie w wyniku wieloletnich pomiarów. 

 

ALDF (z ang. Advanced Lightning Detection Finder) - system detekcji i lokalizacji

wyładowań atmosferycznych pracujący w częstotliwościach 1 kHz - 1 MHz,

wykrywający głównie wyładowania doziemne w oparciu o technikę

magnetycznego znajdowania kierunku. Protoplasta systemów IMPACT,

wykorzystywany jeszcze w wielu krajach, jak np.: USA, Brazylia, Hiszpania i inne. 

 

ATD (z ang. Arrival Time Difference) - brytyjski system detekcji i lokalizacji

wyładowań atmosferycznych pracujący w paśmie bardzo niskich częstotliwości

VLF, wykrywający głównie wyładowania doziemne w oparciu o technikę czasu przybycia 

 

CAPE (ang. Convective Available Potential Energy) - wskaźnik dostępnej, potencjalnej

energii konwekcyjnej. Definiuje ilość energii dostępnej dla konwekcji.

Bezpośrednio związany z potencjalna prędkością pionową w prądach wznoszących,

dlatego wysokie wartości CAPE wskazują na wyższe prawdopodobieństwo

wystąpienia groźnych zjawisk. 

 

EUCLID (z ang. European Cooperation for Lightning Detection) - europejska siec wykrywania

i lokalizacji wyładowań atmosferycznych zrzeszająca kilka innych mniejszych sieci,

jak m.in.: CELDN, BLDN, ALDIS, NORDLIS i inne. Wykrywa głównie wyładowania doziemne. 

 

IMPACT (z ang. Improved Performance from Combined Technology) - system detekcji

i lokalizacji wyładowań atmosferycznych pracujący w niskich częstotliwościach LF

(poniżej 1 MHz), wykrywający wyładowania doziemne w oparciu o połączoną

technikę magnetycznego znajdowania kierunku i czasu przybycia. Systemy tego

typu są szeroko rozpowszechnione na świecie i pracują m.in. w USA, Chinach,

Norwegii, Szwecji i innych krajach. 

 

LDAR (LDAR II, z ang. Lightning Detection and Ranging) - system detekcji

i lokalizacji wyładowań atmosferycznych pracujący w częstotliwościach VHF

(50-120 MHz), wykrywający wyładowania doziemne i chmurowe w oparciu o technikę TOA.

Systemy tego typu pracują obecnie głównie w USA. 

 

LPATS (LPATS III, LPATS IV, z ang. Lightning Positioning and Tracking System) -

systemy detekcji i lokalizacji wyładowań atmosferycznych pracujące w

niskich częstotliwościach LF i VLF, wykrywający wyładowania doziemne w oparciu o

technikę czasu przybycia. Systemy tego typu pracują obecnie w m.in.: USA,

Australii, Austrii, Szwajcarii i innych. 

 

NALDN (z ang. North American Lightning Detection Network) - północnoamerykańska

(międzynarodowa) sieć detekcji i lokalizacji wyładowań atmosferycznych składająca się

z dwóch sieci: amerykańskiej NLDN i kanadyjskiej CLDN. 

 

PERUN - zbudowany w 2001 roku system detekcji i lokalizacji wyładowań atmosferycznych

pracujący w IMGW, typu SAFIR 3000. 

 

SAFIR - system detekcji i lokalizacji wyładowań atmosferycznych pracujący w

wysokich częstotliwościach VHF (110 - 118 MHz). Wykrywa, w oparciu o

technikę interferometrycznego znajdowania kierunku wyładowania doziemne i

chmurowe. Systemy tego typu pracują obecnie m.in. w: Polsce (PERUN), Rumunii,

Chinach, USA, Francji, Węgrzech i innych krajach. 

 

ELF (z ang. Extremely Low Frequency) - ekstremalnie niskie częstotliwości - zakres

fal radiowych (pasmo radiowe) o częstotliwości: 30-300 Hz i długości 1000-10 tys. km. 

 

LF (z ang. Low Frequency) - fale długie (fale kilometrowe), zakres fal radiowych

(pasmo radiowe) o częstotliwości: 30-300 kHz i długości 10-1 km. 

 

VHF (z ang. Very High Frequency) - zakres fal radiowych (pasmo radiowe) o częstotliwości:

30-300 MHz i długości 10-1 m. 

 

VLF (z ang. Very Low Frequency) - Fale bardzo długie (fale myriametrowe), zakres

fal radiowych (pasmo radiowe) o częstotliwości: 3-30 kHz i długości 10-100 km. 

 

DF (z ang. Direction Finding) - technika lokalizacji wyładowań atmosferycznych polegająca

na wyznaczeniu kierunku (azymutu), względem kierunku odniesienia - zazwyczaj

północy geograficznej, z jakiego nadeszła fala elektromagnetyczna wygenerowana

przez wyładowanie. Dzięki dwóm azymutom poprzez triangulacje można

jednoznacznie wyznaczyć położenie wyładowania. 

 

TOA (z ang. Time-of-Arrival) - technika lokalizacji wyładowań atmosferycznych polegająca

na wyznaczeniu położenia wyładowania poprzez porównywanie czasów rejestracji

fali wygenerowanej przez wyładowanie atmosferyczne na różnych stacjach detekcji. 

Strona www za darmo dla Ciebie!